SCERT Class 6 Social Science Chapter 7 Complete Notes ADRE

Welcome to Pariksha Assam, and here is the complete study notes on SCERT Class 6 Social Science Chapter 7 মানুহৰ জীৱন-প্ৰণালীৰ বিকাশ Evolution of Human Lifestyle. This chapter will help students and all competitive exam aspirants like APSC CCE, ADRE Grade III & IV, Assam Police, and Assam TET to prepare well for the exams.

In this particular chapter, we will discuss about early men, evolution of human lifestyle, learning how to create fire, how early men tamed animals and started farming and developed into villages. The notes are written in detailed and perfect for clearing all concepts, so read them thoroughly to prepare the chapter and practice the Multiple Choice Questions below to test yourself.

SCERT Class 6 Social Science Chapter 7 Complete Study Notes

১. আদিম জীৱন (Primitive Life)

পৃথিৱীৰ ইতিহাসত মানৱ জাতিৰ ক্ৰমবিকাশ এক দীঘলীয়া প্ৰক্ৰিয়া। আজিৰপৰা প্ৰায় ৫.৬ নিযুত বছৰ (5.6 million years) পূৰ্বে পৃথিৱীত মানুহ থকাৰ উমান পোৱা গৈছে।

হিমযুগ (Ice Age): পৃথিৱীৰ উৎপত্তিৰ সময়ত ই যথেষ্ট উত্তপ্ত আছিল, পাছলৈ ইয়াৰ উত্তাপ কমি ভূ-পৃষ্ঠৰ বেছিভাগ অংশ বৰফেৰে ঢাক খাই পৰিছিল, যাক হিমযুগ বোলা হয়।

প্ৰায় ১২,০০০ বছৰ পূৰ্বে পৃথিৱীয়ে হিমযুগৰ শেষ অৱস্থাত উপনীত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত উষ্ণতা বৃদ্ধি পাই পৃথিৱীখন উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বসবাসৰ উপযোগী হৈ পৰে।

প্ৰথম মানুহ (First Humans): আফ্ৰিকা মহাদেশৰ ইথিওপিয়া (Ethiopia) নামৰ দেশখনত মানুহৰ প্ৰথম বসতি থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়।

হ’ম’ চেপিয়েঞ্চ (Homo Sapiens): বান্দৰসদৃশ অৱস্থাৰ পৰা ক্ৰমাৎ বিকশিত হৈ আধুনিক মানৱৰ যি ৰূপ পোৱা গৈছিল, সেই প্ৰজাতিক ‘হ’ম’ চেপিয়েঞ্চ’ বোলা হয়।

প্ৰস্তৰ যুগ (Stone Age): আদিম লোকসকলে নিজৰ যাৱতীয় কাম-কাজ শিলৰ (stone) ব্যৱহাৰেৰে সমাধান কৰিছিল কাৰণে এই সময়ছোৱাক ‘প্ৰস্তৰ যুগ’ বুলি কোৱা হয়।

খাদ্যাভ্যাস আৰু সা-সঁজুলি (Food Habits and Tools)

যাযাবৰী জীৱন (Nomadic Life): আদিম মানুহে নিজৰ সুৰক্ষা আৰু মৌলিক প্ৰয়োজন পূৰ কৰিবলৈ গোট বা দল বান্ধি যাযাবৰী জীৱন-যাপন কৰিছিল।
খাদ্য (Food): তেওঁলোকে জীৱ-জন্তু চিকাৰ কৰাৰ লগতে গছৰ ফল, বীজ, পাত, পোক-পতংগ সংগ্ৰহ কৰি কেঁচাই খাইছিল। (বৰ্তমানেও আন্দামান-নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত ‘জাৰোৱা’ (Jarawa) নামৰ জনগোষ্ঠীয়ে এইদৰে খাদ্য সংগ্ৰহ কৰি জীৱন-নিৰ্বাহ কৰে)।
আশ্ৰয়স্থল (Shelter): ৰ’দ, বতাহ, বৰষুণ আৰু বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ তেওঁলোকে শিলৰ গুহা (caves) আৰু গছৰ খোৰোং (tree hollows) আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
সঁজুলি (Tools): মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে শিল, গছৰ ডাল, আৰু জন্তুৰ হাড়ৰ পৰা সঁজুলি সাঁজি লৈছিল। শামুকৰ খোলা, সিংহৰ দাঁত, ভালুকৰ নখ আদিৰপৰাও সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰিছিল।

📌 Visit our main website www.studyblink.com for competitive exam book reviews, exam strategy and pdf download.

জুইৰ আৱিষ্কাৰ (Discovery of Fire)

জুইৰ আৱিষ্কাৰ মানৱ সভ্যতাৰ এটা উল্লেখযোগ্য ঘটনা।

কেনেদৰে আৱিষ্কাৰ হ’ল: বেছি বেগেৰে বাগৰি অহা শিল এটাই আন শিলৰ গাত ঘহঁনি খালে জুইৰ শিখা ওলাই শুকান ঘাঁহ, গছৰ পাতত লাগি জুই জ্বলি উঠা দেখি আদিম মানুহে শিল ঘঁহি জুই জ্বলাবলৈ শিকিছিল।
জুইৰ ব্যৱহাৰ (Uses of Fire): শীতকালত শৰীৰ গৰম কৰিবলৈ, বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ আৰু খাদ্য পুৰি খাবলৈ জুই ব্যৱহাৰ কৰিছিল। জুই নুমাই নাযাবৰ বাবে গছৰ ডাল জাপি দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।

২. খেতিৰ আৰম্ভণি (Beginning of Agriculture)

যাযাবৰী জীৱনত পুৰুষসকলে চিকাৰ কৰিছিল আৰু মহিলাসকলে ফল-মূল, শিপা আদি গোটাইছিল।

কৃষিৰ আৰম্ভণি: মানুহে লক্ষ্য কৰিছিল যে ফল-মূলৰ গুটিবোৰ য’ত পেলাই দিয়া হয় তাতেই পুনৰ গছ গজে আৰু ফল ধৰে। এইদৰে গুটিৰ পৰা গছ গজা কথাটো জনাৰ পিছত তেওঁলোকে খেতি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
আদিম লোকসকলে খেতি কৰিবলৈ সমতল আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ গছ-বন কাটি মুকলি কৰি লৈছিল, যিটো বৰ্তমানৰ ঝুম খেতিৰ (Jhum cultivation) দৰে আছিল।
পশুপালন (Animal Husbandry): মানুহে পোহ মনোৱা প্ৰথম জন্তুবিধ আছিল কুকুৰ (Dog)। পাছলৈ গৰু, ছাগলী, ঘোঁৰা আদিকো পোহপাল দিবলৈ শিকি পশুপালন যুগৰ আৰম্ভণি কৰে।
গুহাচিত্ৰ (Cave Paintings): আদিম মানুহৰ চিকাৰ আৰু জীৱন-প্ৰণালীৰ বিষয়ে ফ্ৰান্স আৰু স্পেইন দেশত উদ্ধাৰ হোৱা ২০০ ৰো অধিক গুহাচিত্ৰৰ পৰা জানিব পাৰি (যেনে- স্পেইনৰ আল্টামিৰা গুহাচিত্ৰ – Altamira Cave Paintings)।

SCERT Class 6 Social Science Chapter 7- Evolution of Human Lifestyle — *AI Generated Image- Evolution of Human Lifestyle*

৩. স্থায়ী বসতিৰ ব্যৱস্থা – গাঁৱৰ আৰম্ভণি (Permanent Settlement – Beginning of Villages)

স্থায়ী বসতি (Permanent Settlement): খেতি ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু পোহনীয়া জীৱ-জন্তুবোৰক পোহপাল দিয়াৰ সুবিধাৰ বাবে আদিম মানুহে ওচৰতে স্থায়ীভাৱে বাস কৰিবলৈ লয়।
পানীৰ উৎস (Water Source): খেতি আৰু জীৱ-জন্তুৰ বাবে পানী অপৰিহাৰ্য হোৱাৰ বাবে সকলোৱে নৈ-নিজৰাৰ সমীপতে বসতি স্থাপন কৰি গাঁও (villages) গঢ়ি তুলিছিল।
ঘৰ নিৰ্মাণ (House Building): গুহা এৰি তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা সামগ্ৰীৰে সৰু সৰু জুপুৰী ঘৰ সাজি থাকিবলৈ লৈছিল।
মাটিৰ পাত্ৰ আৰু চকাৰ আৱিষ্কাৰ (Pottery and Invention of Wheel): ৰাহি হোৱা শস্যবোৰ সাঁচি ৰাখিবলৈ তেওঁলোকে গছৰ পাত, বাঁহ আদিৰে পাত্ৰ সাজি মাটিৰে লেপি লৈছিল, আৰু পাছলৈ মাটিৰ পাত্ৰ তৈয়াৰ কৰে। পাত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ চকাৰ (Wheel) ব্যৱহাৰ আৰম্ভ কৰাত পাত্ৰবোৰ মসৃণ হ’বলৈ ধৰে। চকাৰ আৱিষ্কাৰে বস্তুৰ আদান-প্ৰদান আৰু যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত এক যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনে।

📌SCERT Assam Social Science Class 6 Textbook (Assamese Medium) PDF

Download

৪. ৰাহি শস্য আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য (Surplus Crops and Trade)

বিনিময় প্ৰথা (Barter System): প্ৰয়োজনতকৈ অধিক শস্য (Surplus crops) উৎপাদন হোৱাত, গাঁৱৰ মানুহৰ মাজত বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ (যেনে পাত্ৰ, জন্তু আদি) লগত শস্যৰ আদান-প্ৰদান বা বিনিময় ব্যৱস্থা আৰম্ভ হয়।
বাণিজ্য কেন্দ্ৰ (Trade Centers): সামগ্ৰী বিনিময়ৰ কাৰণে বাছি লোৱা সুচল ঠাইবোৰেই পাছলৈ ব্যৱসায়ৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠে।
কৃষি আৰু ব্যৱসায়ৰ বিকাশে ক্ৰমে গ্ৰাম্য বসতিৰ লগতে প্ৰাচীন সভ্যতাৰ (Ancient Civilizations) সূচনা কৰিছিল।

ভাৰতবৰ্ষত প্ৰস্তৰ যুগৰ অৱশিষ্ট উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰধান স্থানসমূহ (Major Paleolithic Sites in India):

ভীমবেটকা (Bhimbetka): মধ্যপ্ৰদেশৰ ৰাইসেন জিলাত অৱস্থিত। ইয়াত প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি প্ৰস্তৰ যুগৰ অৱশিষ্ট পোৱা গৈছে আৰু ইয়াক ‘ইউনেস্ক’ই (UNESCO) বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰিছে।
অন্যান্য স্থান: বেলান উপত্যকা (উত্তৰ প্ৰদেশ), মিৰ্জাপুৰ (উত্তৰ প্ৰদেশ), বাগোৰ (ৰাজস্থান), বুৰ্জহোম (কাশ্মীৰ)।

15 Important Practice MCQs (১৫ টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নত্তোৰ)

1. আধুনিক মানৱৰ প্ৰজাতিক বিজ্ঞানসন্মতভাৱে কি বুলি কোৱা হয়? (What is the scientific name given to the modern human species?)

(A) হ’ম’ ইৰেক্টাছ (Homo Erectus)

(B) হ’ম’ হাবিলিছ (Homo Habilis)

(D) নিয়ানডাৰথাল (Neanderthal)

শুদ্ধ উত্তৰ: (C) হ’ম’ চেপিয়েঞ্চ (Homo Sapiens)

ব্যাখ্যা: বান্দৰসদৃশ অৱস্থাৰ পৰা ক্ৰমাৎ বিকশিত হৈ আধুনিক মানৱৰ যি ৰূপ পোৱা গৈছিল, সেই প্ৰজাতিক ‘হ’ম’ চেপিয়েঞ্চ’ বোলা হয়।

2. আদিম মানুহে পোহ মনোৱা প্ৰথম জন্তুবিধ কি আছিল? (What was the first animal domesticated by early humans?)

(A) গৰু (Cow)

(B) কুকুৰ (Dog)

(D) ছাগলী (Goat)

শুদ্ধ উত্তৰ: (B) কুকুৰ (Dog)

ব্যাখ্যা: বহুতো পণ্ডিতৰ মতে মানুহে নিৰীক্ষণ কৰি পোহ মনোৱা প্ৰথম জন্তুবিধ আছিল কুকুৰ। ইয়াৰ পাছতহে তেওঁলোকে গৰু, ছাগলী, ঘোঁৰা আদি পোহপাল দিবলৈ শিকিছিল।

3. আদিম যুগে ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলিসমূহ প্ৰধানকৈ কিহেৰে নিৰ্মিত আছিল, যাৰ বাবে এই যুগটোক এটা বিশেষ নামেৰে জনা যায়? (What were the tools of the primitive age primarily made of, due to which this age is known by a specific name?)

(A) লো (Iron)

(B) তাম (Copper)

(D) শিল (Stone)

শুদ্ধ উত্তৰ: (D) শিল (Stone)

ব্যাখ্যা: আদিম লোকসকলে নিজৰ যাৱতীয় কাম-কাজ শিলৰ ব্যৱহাৰেৰে সমাধান কৰিছিল কাৰণে এই সময়ছোৱাক ‘প্ৰস্তৰ যুগ’ (Stone Age) বুলি কোৱা হয়।

4. তলৰ উক্তিসমূহ বিবেচনা কৰক: (Consider the following statements:)

(i) আদিম মানুহে জুইৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল শিলত শিল ঘঁহনী খোৱাৰ ফলত। (Early humans discovered fire by rubbing stones together.)

(ii) খেতি-বাতি আৰম্ভ কৰাৰ পাছত মানুহে স্থায়ীভাৱে নৈ-নিজৰাৰ সমীপত বসতি স্থাপন কৰিছিল। (After starting agriculture, humans settled permanently near rivers and streams.)

ওপৰৰ কোনটো/কোনবোৰ উক্তি শুদ্ধ? (Which of the above statement(s) is/are correct?)

(A) কেৱল (i) (Only i)

(B) কেৱল (ii) (Only ii)

(D) এটাও নহয় (None of the above)

শুদ্ধ উত্তৰ: (C) (i) আৰু (ii) দুয়োটা (Both i and ii)

ব্যাখ্যা: দুয়োটা উক্তি সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ। জুইৰ আৱিষ্কাৰ শিলৰ ঘৰ্ষণৰ ফলত হৈছিল আৰু পানীৰ সুবিধাৰ বাবে আদিম মানুহে নৈ-নিজৰাৰ ওচৰত স্থায়ী গাঁও পাতিছিল।

5. ভাৰতৰ কোনখন ৰাজ্যত প্ৰস্তৰ যুগৰ অৱশিষ্ট থকা ‘ভীমবেটকা’ (Bhimbetka) অৱস্থিত? (In which Indian state is ‘Bhimbetka’, containing Stone Age remains, located?)

(A) উত্তৰ প্ৰদেশ (Uttar Pradesh)

(B) ৰাজস্থান (Rajasthan)

(D) কাশ্মীৰ (Kashmir)

শুদ্ধ উত্তৰ: (C) মধ্যপ্ৰদেশ (Madhya Pradesh)

ব্যাখ্যা: মধ্যপ্ৰদেশৰ ৰাইসেন জিলাৰ ভীমবেটকা নামৰ ঠাইত প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি প্ৰস্তৰ যুগৰ অৱশিষ্ট পোৱা গৈছে আৰু ইয়াক ‘ইউনেস্ক’ই বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰিছে।

6. স্পেইনত আৱিষ্কাৰ হোৱা বিখ্যাত গুহাচিত্ৰসমূহৰ নাম কি? (What is the name of the famous cave paintings discovered in Spain?)

(A) অজন্তা (Ajanta)

(B) আল্টামিৰা (Altamira)

(D) লাছকাউক্স (Lascaux)

শুদ্ধ উত্তৰ: (B) আল্টামিৰা (Altamira)

ব্যাখ্যা: ফ্ৰান্স আৰু স্পেইন দেশত আদিম মানুহে অংকন কৰা ২০০ ৰো অধিক গুহাচিত্ৰ আৱিষ্কাৰ হৈছে, তাৰে ভিতৰত স্পেইনৰ আল্টামিৰা গুহাচিত্ৰ অন্যতম।

7. আন্দামান-নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ কোনটো জনগোষ্ঠীয়ে বৰ্তমানেও খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু চিকাৰ কৰি জীৱন-নিৰ্বাহ কৰে? (Which tribe of the Andaman and Nicobar Islands still survives by hunting and gathering food?)

(A) জাৰোৱা (Jarawa)

(B) আণ্ডামানিজ (Andamanese)

(D) ওংগে (Onge)

শুদ্ধ উত্তৰ: (A) জাৰোৱা (Jarawa)

ব্যাখ্যা: আন্দামান-নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বাস কৰা ‘জাৰোৱা’ নামৰ জনগোষ্ঠীটোৱে এতিয়াও আদিম মানুহৰ দৰে খাদ্য সংগ্ৰহ আৰু চিকাৰ কৰি জীৱন-নিৰ্বাহ কৰে।

8. দাবী (Assertion – A): চকাৰ আৱিষ্কাৰ মানৱ সভ্যতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি। (The invention of the wheel is a significant milestone in human civilization.)

কাৰণ (Reason – R): চকাৰ ব্যৱহাৰে মাটিৰ পাত্ৰ মসৃণ কৰাৰ লগতে বস্তুৰ আদান-প্ৰদান আৰু যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত মানুহৰ কষ্ট আৰু সময় লাঘৱ কৰিছিল। (The use of the wheel made pottery smoother and reduced human effort and time in the exchange of goods and transportation.)

(A) A আৰু R দুয়োটা শুদ্ধ আৰু R, A ৰ সঠিক ব্যাখ্যা। (Both A and R are true and R is the correct explanation of A.)

(B) A আৰু R দুয়োটা শুদ্ধ কিন্তু R, A ৰ সঠিক ব্যাখ্যা নহয়। (Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.)

(D) A ভুল কিন্তু R শুদ্ধ। (A is false but R is true.)

শুদ্ধ উত্তৰ: (A) A আৰু R দুয়োটা শুদ্ধ আৰু R, A ৰ সঠিক ব্যাখ্যা। (Both A and R are true and R is the correct explanation of A.)

ব্যাখ্যা: চকাৰ আৱিষ্কাৰৰ পিছত পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থাত এক বিৰাট পৰিৱৰ্তন আহিছিল, যিয়ে সভ্যতাৰ বিকাশত সহায় কৰিছিল।

9. আদিম মানুহে ৰাহি হোৱা শস্যবোৰ সাঁচি ৰাখিবলৈ প্ৰথমে কিহেৰে পাত্ৰ সাজিছিল? (What did early humans initially use to make containers for storing surplus crops?)

(A) কেৱল বোকা মাটিৰে (Only mud/clay)

(B) গছৰ পাত আৰু বাঁহ আদিৰে পাত্ৰ সাজি মাটিৰে লেপি লৈছিল (Made of leaves and bamboo, coated with mud)

(D) জন্তুৰ ছালেৰে (Animal skin)

শুদ্ধ উত্তৰ: (B) গছৰ পাত আৰু বাঁহ আদিৰে পাত্ৰ সাজি মাটিৰে লেপি লৈছিল (Made of leaves and bamboo, coated with mud)

ব্যাখ্যা: প্ৰথম অৱস্থাত ৰাহি শস্য সাঁচি ৰাখিবলৈ গছৰ পাত, বাঁহ আদিৰে পাত্ৰ সাজি মাটিৰে লেপি লৈছিল আৰু পাছলৈহে চকাৰ সহায়ত উন্নত মাটিৰ পাত্ৰ গঢ়িছিল।

10. তলৰ তালিকাখন মিলাওক: (Match the following table:)

(a) ভীমবেটকা (Bhimbetka)	1. কাশ্মীৰ (Kashmir)
(b) বেলান উপত্যকা (Belan Valley)	2. ৰাজস্থান (Rajasthan)
(c) বাগোৰ (Bagor)	3. মধ্যপ্ৰদেশ (Madhya Pradesh)
(d) বুৰ্জহোম (Burzahom)	4. উত্তৰ প্ৰদেশ (Uttar Pradesh)

(A) a-3, b-4, c-2, d-1

(B) a-1, b-3, c-4, d-2

(D) a-4, b-1, c-2, d-3

শুদ্ধ উত্তৰ: (A) a-3, b-4, c-2, d-1

ব্যাখ্যা: ভীমবেটকা মধ্যপ্ৰদেশত, বেলান উপত্যকা উত্তৰ প্ৰদেশত, বাগোৰ ৰাজস্থানত আৰু বুৰ্জহোম কাশ্মীৰত অৱস্থিত। এই আটাইকেইখন ঠাই প্ৰস্তৰ যুগৰ অৱশিষ্টৰ বাবে বিখ্যাত।

11. আদিম মানুহে বিনিময় প্ৰথা (Barter System) কিয় আৰম্ভ কৰিছিল? (Why did early humans start the Barter System?)

(A) মুদ্ৰাৰ আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ বাবে (Due to the invention of coins)

(B) প্ৰয়োজনতকৈ অধিক শস্য উৎপাদন হোৱাত আন সামগ্ৰীৰ সৈতে আদান-প্ৰদান কৰিবলৈ (To exchange surplus crop production with other goods)

(D) জীৱ-জন্তু ক্ৰয় কৰিবলৈ (To buy animals)

শুদ্ধ উত্তৰ: (B) প্ৰয়োজনতকৈ অধিক শস্য উৎপাদন হোৱাত আন সামগ্ৰীৰ সৈতে আদান-প্ৰদান কৰিবলৈ (To exchange surplus crop production with other goods)

ব্যাখ্যা: মানুহে প্ৰয়োজনতকৈ বেছি শস্য (ৰাহি শস্য) উৎপাদন কৰিবলৈ ধৰাত সেইবোৰ আন সা-সামগ্ৰী (যেনে পাত্ৰ, সঁজুলি) প্ৰস্তুত কৰা লোকৰ লগত বিনিময় কৰাৰ ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰিছিল।

12. পৃথিৱীৰ উৎপত্তিৰ পিছত ভূ-পৃষ্ঠৰ বেছিভাগ অংশ বৰফেৰে ঢাক খাই পৰা সময়ছোৱাক কি বুলি কোৱা হয়? (What is the period called when most of the earth’s surface was covered with ice after its formation?)

(A) প্ৰস্তৰ যুগ (Stone Age)

(B) তাম্ৰ যুগ (Copper Age)

(D) লৌহ যুগ (Iron Age)

শুদ্ধ উত্তৰ: (C) হিমযুগ (Ice Age)

ব্যাখ্যা: পৃথিৱীৰ উত্তাপ কমি যোৱাৰ ফলত বেছিভাগ অংশ বৰফেৰে ঢাক খাই পৰিছিল, আৰু সেই দীঘলীয়া সময়ছোৱাক হিমযুগ বা Ice Age বুলি কোৱা হয়।

13. প্ৰায় কিমান বছৰ পূৰ্বে পৃথিৱীয়ে হিমযুগৰ শেষ অৱস্থাত উপনীত হৈছিল বুলি ধৰা হয়? (Approximately how many years ago is the Earth considered to have reached the end of the Ice Age?)

(A) ৫.৬ নিযুত বছৰ পূৰ্বে (5.6 million years ago)

(B) ১২,০০০ বছৰ পূৰ্বে (12,000 years ago)

(D) ২ নিযুত বছৰ পূৰ্বে (2 million years ago)

শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ১২,০০০ বছৰ পূৰ্বে (12,000 years ago)

ব্যাখ্যা: প্ৰায় ১২০০০ বছৰ পূৰ্বে আমাৰ পৃথিৱীয়ে হিমযুগৰ শেষ অৱস্থাত উপনীত হৈছিল আৰু জলবায়ুৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পাই পৃথিৱীখন বসবাসৰ উপযোগী হৈ পৰিছিল।

14. মানুহৰ প্ৰথম বসতি থকাৰ প্ৰমাণ কোনখন মহাদেশত পোৱা গৈছে? (In which continent is the evidence of the first human settlement found?)

(A) এছিয়া (Asia)

(B) ইউৰোপ (Europe)

(D) অষ্ট্ৰেলিয়া (Australia)

শুদ্ধ উত্তৰ: (C) আফ্ৰিকা (Africa)

ব্যাখ্যা: আফ্ৰিকা মহাদেশৰ ইথিওপিয়া (Ethiopia) নামৰ দেশখনত মানুহৰ প্ৰথম বসতি থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।

15. বৰ্তমান সময়তো প্ৰচলিত থকা আদিম মানুহৰ খেতি কৰা পদ্ধতিটোৰ নাম কি, য’ত গছ-বন কাটি মুকলি কৰি খেতি কৰা হয়? (What is the name of the primitive farming method, still practiced today, where forests are cleared by cutting and burning?)

(A) খলপা-খলপি খেতি (Terrace farming)

(B) বাণিজ্যিক কৃষি (Commercial farming)

(D) মিশ্ৰ কৃষি (Mixed farming)

শুদ্ধ উত্তৰ: (C) ঝুম খেতি (Jhum cultivation)

ব্যাখ্যা: আদিম লোকসকলে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ গছ-বন কাটি মুকলি কৰি খেতি কৰিছিল, যাক বৰ্তমান আমি ঝুম খেতি বুলি জানো।

Important Revision Points (গুৰুত্বপূৰ্ণ চমুকৈ মনত ৰাখিবলগীয়া তথ্য)

📌 হিমযুগৰ সমাপ্তি (End of Ice Age): প্ৰায় ১২,০০০ বছৰ পূৰ্বে হিমযুগৰ অন্ত পৰি পৃথিৱী বসবাসৰ উপযোগী হয়। (The Ice Age ended about 12,000 years ago making the Earth habitable).

📌 প্ৰথম মানৱ বসতি (First Human Settlement): আফ্ৰিকা মহাদেশৰ ইথিওপিয়াত মানুহৰ প্ৰথম বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। (Evidence of the first human settlement is found in Ethiopia, Africa).

📌 হ’ম’ চেপিয়েঞ্চ (Homo Sapiens): আধুনিক মানৱ প্ৰজাতিক ‘হ’ম’ চেপিয়েঞ্চ’ বোলা হয়। (The modern human species is scientifically called Homo sapiens).

📌 প্ৰস্তৰ যুগ (Stone Age): শিলৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰা বাবে আদিম যুগটোক প্ৰস্তৰ যুগ বোলে। (The early period is called the Stone Age because stone tools were used).

📌 প্ৰথম পোহনীয়া জন্তু (First Domesticated Animal): মানুহে পোহ মনোৱা প্ৰথম জন্তু আছিল কুকুৰ। (The dog was the first animal domesticated by humans).

📌 ভীমবেটকা (Bhimbetka): মধ্যপ্ৰদেশৰ ভীমবেটকাত প্ৰস্তৰ যুগৰ অৱশিষ্ট পোৱা গৈছে যি এক ইউনেস্ক’ (UNESCO) বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ। (Stone age remains were found in Bhimbetka, Madhya Pradesh, which is a UNESCO World Heritage site).

📌 গুহাচিত্ৰ (Cave Paintings): স্পেইনৰ আল্টামিৰা আৰু ফ্ৰান্সৰ গুহাবোৰত আদিম মানুহৰ চিত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছে। (Cave paintings by early humans were found in Altamira, Spain, and France).

📌 বিনিময় প্ৰথা (Barter System): ৰাহি শস্যৰ পৰাই ব্যৱসায় আৰু বিনিময় প্ৰথাৰ আৰম্ভণি হৈছিল। (Surplus crops led to the beginning of the barter system and trade).

Table of Contents